Cmentarz tatarski w Studziance będzie restaurowany

We wrześniu wolontariusze Fundacji Dziedzictwa Kulturowego z Warszawy oraz Stowarzyszenia Rozwoju Miejscowości Studzianka wspólnie oczyszczą teren cmentarza tatarskiego w Studziance i zinwentaryzują zachowane na nim nagrobki. Będzie to pierwszy etap przygotowawczy do planowanych w następnych latach prac konserwatorskich przy unikatowym w skali Polski zabytku.

Mizar w Studziance jest jednym z sześciu zachowanych w Polsce cmentarzy tatarskich. Znajduje się na nim kilkaset nagrobków, z których najstarsze pochodzą z XVIII wieku. Do 1915 r. w Studziance znajdował się także drewniany meczet, spalony przez wycofujące się wojska rosyjskie. Meczet nie został odbudowany, a ostatni imam przekazał teren na którym stał meczet pod budowę szkoły. Obecnie w Studziance nie ma już społeczności tatarskiej, niemniej cmentarz otoczony jest opieką władz powiatu i gminy, a także mieszkańców. Dużą rolę w społecznej opiece nad cmentarzem odgrywa Stowarzyszenie Rozwoju Miejscowości Studzianka.

Istnienie mizaru w Studziance czyni naszą miejscowość wyjątkową. Od lat opiekujemy się cmentarzem i dzięki temu jest jeszcze co chronić. Inne cmentarze nie miały takiego szczęścia i obecnie albo nie istnieją, albo liczba zachowanych nagrobków sięga kilkunastu – mówi Łukasz Radosław Węda, prezes Stowarzyszenia Rozwoju Miejscowości Studzianka – zdajemy sobie sprawę, że cmentarz wymaga podjęcia prac konserwatorskich, dlatego też podjęliśmy współpracę z Fundacją Dziedzictwa Kulturowego i wspólnie nie tylko oczyścimy cmentarz, ale także przeprowadzimy inwentaryzację poszczególnych nagrobków, wraz z opisem ich stanu zachowania, co pozwoli na opracowanie profesjonalnych programów konserwatorskich.

Cmentarze tatarskie są w Polsce zabytkami wyjątkowymi. Cmentarz w Studziance jest jednym z najważniejszych. Trzeba bardzo uważać, aby konserwacja nie ingerowała w specyficzny charakter cmentarza. Dlatego też dla każdego nagrobka zostanie opracowany odrębny program konserwatorski. Inwentaryzacja jest pierwszym krokiem do podjęcia renowacji, ale do tego daleka droga, wymagająca namysłu i głębokiej refleksji – mówi dr Michał Laszczkowski, prezes Fundacji Dziedzictwa Kulturowego – dlatego do Studzianki przyjadą także nasi eksperci prof. Janusz Smaza z Wydziału Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie oraz dr Andrzej Drozd znawca kultury i dziedzictwa Tatarów polskich. Chcemy wspólnie z kierownikiem delegatury Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Białej Podlaskiej zastanowić się nad kierunkami konserwacji, tak aby ten niezwykły zabytek mógł cieszyć kolejne pokolenia.

Stowarzyszenie Rozwoju Miejscowości Studzianka istnieje od 2007 roku i jednym z celów statutowych organizacji jest opieka nad tatarską nekropolia w Studziance. Przy wsparciu Urzędu Gminy Łomazy mieszkańcy co roku porządkują tatarki cmentarz. Ponadto pielęgnują dawne tradycje tatarskie przypominając choćby kuchnię tatarską, łucznictwo tradycyjne i organizują wystawy poświęcone społeczności tatarskiej.

Fundacja Dziedzictwa Kulturowego w 2012 roku. Jej celem jest ochrona i promocja polskiego dziedzictwa narodowego jako elementu europejskiego dziedzictwa kulturowego. Organizacja w ciągu minionych dwóch lat prowadziła prace na Białorusi, Łotwie, Ukrainie, w Mołdawii i we Włoszech. Oprócz prac konserwatorskich członkowie fundacji zinwentaryzowali cmentarze na Łotwie i Ukrainie.

Projekt realizowany przez Fundację Dziedzictwa Kulturowego we współpracy ze Stowarzyszeniem Rozwoju Miejscowości Studzianka jest dofinansowany w ramach programu Narodowego Instytutu Dziedzictwa – Wolontariat dla dziedzictwa.